به گزارش خبرنگار مهر، دومین نشست تخصصی تاریخ مجلس با عنوان «نگاهی به کارکرد و ساختار مجلس شورای ملی در دوره پهلوی اول (1300 تا 1320خورشیدی)» عصر روز چهارشنبه با حضور جمعی از محققان و پژوهشگران حوزه تاریخ و نیز مسئولان کتابخانه مجلس در محل این کتابخانه برگزار شد.
در این نشست ابراهیم اصلانی عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه اراک در مقالهای با عنوان «نقش مجلس در دولتی شدن اقتصاد ایران در دوره رضاشاه» به بیان این نکته پرداخت که «اقتصاد ایران تا اواسط دوره قاجار تا حد زیادی خصوصی بود» و در ادامه گفت: در این دوره تجار و صنعتگران بدون مداخله دولت به امر تجارت و احداث مراکز صنعتی ولو در حد صنایع کوچک اقدام میکردند و دولت هم از این رهگذر به گرفتن عوارض و مالیات بسنده میکرد.
وی ادامه داد: از اواخر دوره قاجار برخلاف رویه دولتهای غربی که نظام اقتصادی آنان مبتنی بر رقابت آزاد بود تجارت و صنعت ایران به سوی دولتی شدن پیش رفت. این روند در دوره پهلوی شدت بیشتری یافت تا آنجا که بیشتر بخشهای کوچک و بزرگ اقتصادی در انحصار دولت قرار گرفت.
اصلانی اضافه کرد: نتیجه این وضعیت رکود اقتصادی و صنعتی بود ضمن اینکه روند مردمسالاری ایران شیب منفی پیدا کرد زیرا دولت به یک کارفرمای بزرگ تبدیل شد که هرگونه چالش و معارضه کارکنان بخشهای اداری و اقتصادی دولت با آن به از دست دادن امنیت شغلی و اجتماعیشان منجر میشد.
این عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه اراک در پایان گفت: مصوبات مجلس شورای ملی در اجرا و تثبیت دولتی شدن اقتصاد نقش مهمی را ایفا میکرد به این صورت که به خواستههای دولت در این زمینه وجاهت قانونی میبخشید.
در دومین نشست تخصصی تاریخ مجلس همچنین شیوا جلالپور دانشجوی دکتری علوم سیاسی واحد علوم و تحقیقات تهران در مقالهای به بررسی «شاخصهای انحطاط نهادی مجلس ایران در عصر رضاشاه» پرداخت و گفت: با وقوع انقلاب مشروطیت در ایران مبنای تازه در تاسیس مجلس چنین پنداشته میشد که یک مجلس قوی به صورت یک کانون همبستگی و وفاداری ملی در خواهد آمد که به آسانی در برابر فشارهای داخلی و خارجی آسیب پذیر نخواهد بود.
وی ادامه داد: اما چیزی نگذشت که از یک طرف مجلس اول و دوم و سوم منحل شد و از طرف دیگر دخالت رضاخان در مجالس افزایش پیدا کرد.
این دانشجوی دکتری علوم سیاسی واحد علوم و تحقیقات تهران افزود: در هنگامی که مجلس اول به توپ بسته شد لیاخوف رئیس رضاخان بود و در آن زمان رضاخان به چشم خود دید که چگونه جنگ با مجلس و مجلسیان منتهی به شکست نظامیان شد و به همین خاطر در نطق خود مرتباً به این امر اذعان میکرد که: «... ما باید حفظ اساس قانون اساسی و احترام به قوانین اساسی وطن را سرسلسله مکنونات قبلی خود قرار داده، اجرای تمام مواد آن را از دل و جان تصدیق و تقدیس کنیم ...»
جلالپور گفت: با این وجود بررسی اقدامات وی از کودتا تا سلطنت و از سلطنت تا پایان دوران زمامداری از برخورد دوگانه وی با قانون اساسی دخالت در انتخابات مجالس، دستکاری آرا جهت دستچین شدن نمایندگان مجلس و حتی اعمال نفوذ جهت انتخاب روسای مجالس و ... حکایت دارد که همگی منجر به انحطاط نهاد مجلس در عصر رضاشاه شد.
دومین نشست تخصصی تاریخ مجلس که با حضور علی لاریجانی برگزار شد با رونمایی از 3 کتاب تازه منتشر شده به نامهای «اسناد بانوان دوران مشروطیت»، «فصلنامه اسناد بهارستان» و «مجلس، دیروز، امروز» و تقدیر رئیس مجلس شورای اسلامی از مولفان این کتابها و نیز دکتر حسن رهاورد که اسناد زیادی به کتابخانه مجلس اهدا کرده است به کار خود خاتمه داد.
نظر شما